Воқеаҳои фоҷиавии аввали солҳои 90-уми Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун саҳифаи сиёҳ ба таърихи халқи тоҷик дохил гардиданд. Ин воқеаҳо дар матбуоти даврӣ, китобу мақолаҳо бо чунин номҳо: “Ҷанги бародаркуш”, “Ҷанги минтақавӣ” ва ғайра байён ёфтааст. Ҷанги бавуқӯъомада сабабҳои объективӣ ва субективии худро дошт. Аввалан, дар рафти бозсозӣ чӣ дар миқёси Иттиҳоди Шӯравӣ ва чӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мушкилиҳои иқтисодӣ ба амал омаданд. Сониян, дар ибтидои солҳои 90-ум норозигии иҷтимоӣ шиддат гирифта, мардуми баъзе ноҳияҳо аз хӯрок, либос, пойафзол мӯҳтоҷӣ мекашиданд.

  Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ ба пайдошавии ҳизбу ҳаракатҳои исломӣ-Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон ва дигар ҷамъиятҳои маҳаллӣ вазъ ноором гардидан гирифт. Ҷонибдорони ҳизбу ҳаракатҳои исломӣ зидди ҳукумат гирдиҳамоии шабонарӯзиро сар карданд. Сабаби дигари ин нооромӣ реша давондани ҳаракатҳою мазҳабҳои гуногуни исломӣ ва баланд гардидани нуфузи “Пешвоёни дини ислом” дар байни аҳолӣ ва шиддат ёфтани зиддияти дохилимазҳабӣ ва маҳалгароӣ байни пешвоёни дин буд. Дар ин давра Ҷумҳурии навмустақил дар муқобилаи хунин қарор гирифта, ҷони даҳҳо ҳазор нафарро бой дод. Дучори харобаҳои иқтисодӣ шуд, ки арзишаш беш аз даҳҳо миллиард доларро ташкил карда буд.

   Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон, ки аз аҳзоби умдаи мухолиф ва танҳо ҳизби расмии мазҳабӣ дар Осиёи Миёна маҳсуб мешуд, 26-уми октябри соли 1991 таъсис ва дар моҳи декабри ҳамон сол расман сабти ном шуд. Ин ҳизб арзишҳо ва ҳадафи худро чунин тавсиф мекард “Бо инояти худованди муттаол, пайравӣ аз Паёмбари гиромӣ (с) ва эътимод ба нерӯву хиради мардум, ноил шудан ба бунёди ҷомеаи пешрафта, озода ва босубот расидан ба авлавияти қонун ва адолати иҷтимоӣ, мардумсолорӣ, шоистасолорӣ ва каромати инсонӣ бар асоси арзишҳои миллию мазҳабӣ ва умумибашарӣ.” Ниҳоят ҳамаи ҷиноятҳои пинҳонии аъзо ва роҳбарияти ташкилоти экстремистӣ-террористии ҲНИТ фош гардида, онҳо дар байни мардум шармандаву шармсор гашта, бархе дар давлатҳои хориҷа паноҳ ҷӯстанд. Пушида нест, ки ҳоло ҳам ноҷавонмардиашонро бо роҳҳои гуногун идома дода истодаанд. Имрӯз ҷомеаи Тоҷикистон нағз донистааст, ки роҳбарият ва созмондиҳандагони ташкилоти террористии ҲНИТ ҳанӯз аз оғози фаъолияти худ дар солҳои 70-уми асри гузашта навъи гуногуни узвият ба наҳзатро ҷорӣ карда буданд, ки ҳоло низ ин тартиб истифода карда мешавад. Бо роҳҳои гуногун дар байни аҳолӣ худашонро ҷой намуда, ақидаҳои разилашонро паҳн менамуданд.

   Онҳое, ки ба ақидаи аъзоёни ин ташкилот мувофиқ мешуданд, минбаъд ба содир кардани ҷиноятҳои мудҳиш, чун қатлу террори шахсони шинохта, одамрабоӣ ва одамкушӣ, ғоратгарӣ ва роҳзанӣ даст мезананд. Дар урфият мегӯянд, ки “Офтобро бо доман пӯшонида намешавад”. Воқеияти таърихӣ исбот намуд, ки ҲНИТ чӣ гуна ташкилот аст ва чӣ балоҳоро ба сари мардуми тоҷик овард. Вақтҳои охир оид ба ҷиноятҳои пинҳонии аъзо ва роҳбарияти ташкилоти экстремистӣ-террористии ҲНИТ таваҷҷӯҳи ҷомеа бештар аз пештара шудааст. Бори дигар исбот гардид, ки акнун дигар гуноҳу ҷурми наҳзатҳо ба ҳама халқи ҷаҳон ошкор шуда аст. Имрӯз ду гурӯҳи террористӣ Наҳзат ва ДИИШ дар робита пойи пиёда намудани амалҳои террористӣ ҳамкорӣ доранд. Теъдоди зиёди аъзоёни ҲНИТ дар сафи ташкилоти террористии ДИИШ дар Сурия ва Ироқ меҷанганд. Аз ин рӯ, боиси дастгирии аҳли ҷомеа аст, ки бодгоҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти ҳизби наҳзатро мамнуъ эълон карда, ҳизбро ба рӯйхати гурӯҳҳои террористӣ дохил намуд. Дониста бошед, ки мардуми тоҷик дигар фирефтаи ақидаҳои бадандешонаи шумо назоҳад гашт. 

   Мардум чеҳраи шуми шумоёнро шинохтанд. Ба ҳар ҳол аз ин бадтинатон ҳамеш бояд эҳтиёт намуд. Вазъи имрӯзаи ҷаҳон тақозо менамояд, ки ба масъалаи сифати маънавиёт доим дар ҷомеа бештар эътибор дода шавад. Бинобар ин масъалаи тарбияи ҷавонон, ки нерӯи созандаву бунёдкор мебошад, аз мо омӯзгорон, талаб мекунад, ки тарбияи ахлоқӣ, ватандӯстӣ ва башардӯстиро дар мавқеи аввал гузорем. Зеро танҳо шахси ватандӯст бо ахлоқи ҳамида марзу бум ва арзишҳои фарҳангӣ, пойдории давлт ва Истиқлолияти миллии Ватани хешро ҳифз карда метавонанд ва гирифтори таблиғоти идеологии бегона намегарданд.

 Бо кор оғоз намудани агрегати аввалини неругоҳи барқи Обии Роғун ҳадяе буд, аз ҷониби фарзанди фарзонаи мардуми Тоҷикистон ба ҳамаи ниёзмандони дохиливу хориҷӣ, зеро солҳост  на танҳо мардумиТоҷикистон, балки мардумони Узбакистону Қирғизистон, Афғонистону Покистон ва Ироқу Ирон мушкилӣ доштанд ва ва ҳоло ҳам мушкилӣ доранд. Аз ин рӯ, инро мушкилии сайёра гӯем ҳам, хатто нахоҳем кард, зеро

 Чу узве ба  дард  оварад рӯзгор,

Дигар  узвҳоро намонад  қарор.

 Воқеан ин ҳадяи Асосгузори сулҳу оштӣ – Пешвои мардум, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ  Раҳмон ба сайёра ҳаст. Ин иқдом ё пайки муборак, тавассути ин чеҳра, гӯшаҳои торикистонро ба гулистон мунаввар мекунад. Зиёда аз садҳо ва ҳазорҳо мардумро бо ҷойҳои корӣ таъмин мекунад. Даҳҳо ва ҳатто садҳо корхонаҳои хурду бузург  рӯи кор меоянд, ки мушкилкушои мардум хоҳанд  шуд.

Имрӯз терроризм ва экстремизм ҳамчун вабои аср ба амнияти ҷаҳон ва ҳар як сокинисайёра таҳдид карда, барои башарият хатари на камтар аз силоҳи ядроиро ба миёновардааст. Пӯшида нест, ки паҳн гардидани тафаккури ифротӣ, мавҷудияти гурӯҳҳои ифротгарои динӣ ва созмонҳои террористӣ, чӣ дар минтақа ва чӣ дар миқёси чаҳон ба мавҷудияти кишварҳо хатари ҷиддӣ эҷод менамоянд. Аммо барои як инсони одӣ фаҳмиши терроризм, экстремизм ва радикализм душворӣ пеш меоварад. Бояд гуфт, ки мутахассисон дар ин масъала андешаи ягона надоранд. То ҳол таърифи аз тарафи олимон ва таҳлилгарон қабулшудае мавҷуд нест. Ҳар соҳибназар, таҳлилгари касбӣ нисбат ба ин падидаҳо андешаҳои мухталиф дорад.
Дар соҳаи омӯзиши табиати терроризм, экстремизм ва радикализм, шинохти он ҳамчун падидаи манфии ҷамъиятӣ тадқиқоти ҷиддие ҳанӯз анҷом наёфтааст. Олимон, соҳибназарону таҳлилгароне, ки ба омӯзиши ин се падидаи манфӣ даст ба кор задаанд, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон зиёд нестанд. Шароит имрӯз моро водор мекунад, ки мубориза бо ифротгароии динӣ ва терроризмро чун масъалаи хеле муҳим ва ҷиддӣ арзёбӣ намоем. Шак нест, ки ин масъала ба сарнавишти давлатдории миллии мо гиреҳ хӯрдааст. Лозим аст, ки ба шинохти моҳияти ифротгароии динӣ, дарки хатари воқеӣ ва ба мубориза алайҳи он таваҷҷуҳи бештаре намоем. Таври маълум ифротгароёни динӣ барои расидан ба ҳадафҳои худ аз зӯроварию хушунат истифода мекунанд. Аз ин рӯ, дар зиндагии рӯзмарра фаҳмиш ва андешаҳои ифротгароён барои аъзои дигари ҷомеа қобили қабул нест. Ифротгароёни динӣ мекӯшанд, ки ҷомеа ва давлатро тарсонида, бо роҳи зӯрӣ инсонҳоро ба худ тобеъ карда, мақсадҳои худро ба аҳли ҷомеа таҳмил намоянд. Ҳамин тавр, ифротгароии динӣ аз марҳилаи радикализм ба марҳилаи терроризм мегузарад. Дар луғат «террор» (terror) ба маънои тарсондан ва даҳшатафканӣ омадааст. Истилоҳи «терроризм» барои ифодаи анҷоми амалҳои террористӣ ё даҳшатафканӣ дар роҳи ба даст овардани ҳадафҳои сиёсӣ, идеологӣ ва иқтисодӣ истифода мешавад. Баъди ба зӯроварӣ ва қатлу куштор рӯ овардани ифротгароён, ин амалашон ба ҳаракати террористӣ табдил меёбад. Ифротгароӣ, тундравӣ ва даҳшатафкании динӣ нишонаҳои асосии гурӯҳҳои ифротгарои динӣ мебошанд. Маъмулан, имрӯз дар муошират, дар забони илм ва воситаҳои ахбори омма ифротгароиро «экстремизм», тундравиро «радикализм» ва даҳшатафканиро «терроризм» мегӯянд. Яъне, дараҷаи баланди ифротгароиро терроризм номидан мумкин аст. Аз ифротгароии динӣ то терроризм қадаме беш нест. Мушкил он аст, ки ифротгароии динӣ ба рӯҳия ва ахлоқи инсон, муносибати ӯ ба муҳит ва робитаҳои ҷамъиятии шахс таъсири бисёр ҷиддӣ мегузорад.